Covid-19 Hakkında Bildiklerimiz

(Harward Tıp Fakültesi Bülteni’nden alınmıştır)

Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezi (CDC-the Center for Disease Control and Prevention), Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanları Koleji (ACOG-the American College of Obstetricians and Gynecologists) ve Maternal-Fetal Tıp Derneği (SMFM-the Society for Maternal-Fetal Medicine), COVID-19 aşılarının uygun olan hamile kişilere sunulması gerektiği konusunda hemfikirdir. Hamileyseniz veya yakında gelecekte hamileliği düşünüyorsanız, COVID-19 aşısı yaptırmakla ilgili aklınıza gelebilecek bazı temel soruların yanıtlarını burada bulabilirsiniz. Bilginin hızla geliştiğini unutmayın! Doğum uzmanınız veya tıbbi ekibiniz, kişisel sağlık risklerinize, COVID-19'a neden olan virüse maruz kalma durumlarınıza ve tercihlerinize bağlı olarak size faydalar ve riskler hakkında daha eksiksiz tavsiyelerde bulunabilir.

COVID-19'un hamile insanları nasıl etkilediği hakkında ne biliyoruz?COVID-19 tüm insanlar için potansiyel olarak tehlikelidir. Hamile bireyler arasında ağır hastalık ve ölüm riski çok düşük olmakla birlikte aynı yaş grubundaki hamile olmayanlara göre daha yüksektir. Hamile olanlar, yoğun bakım ünitesine yatırılma ve makinede solunum desteği dahil olmak üzere yüksek düzeyde bakıma ihtiyaç duyma açısından daha yüksek risk altındadır ve bu olursa ölme riski daha yüksektir.Hamileyseniz ve COVID-19 alırsanız, fetüs için riskleri de merak edebilirsiniz. Araştırmalar, COVID-19 bulaşının, özellikle hastalığı ağır geçirenlerde erken doğum riskini artırabileceğini göstermektedir. Şimdiye kadarki çalışmalar, doğan bebeklerde COVID-19 ile ilişkili bir anomali tespit etmedi. Ayrıca hamilelik sırasında virüsün anneden bebeğe bulaşması mümkün olsa da nadir bir olay gibi görünmektedir.

Hangi aşılar ABD’de onaylıdır?Üç COVID-19 aşısı, Gıda ve İlaç Dairesi'nden (FDA-Food and Drug Administration) acil kullanım iznine sahiptir. Hepsi, vücuda, bağışıklık sisteminin COVID-19'a neden olan virüsü engellemesine yardımcı olan talimatlar verir. Bunu, farklı şekillerde yapılabilirler:

· İki doz olarak yapılan Pfizer / BioNTech aşısı. Bu aşı mRNA kullanır.

· İki doz olarak yapılan Moderna aşısı. Bu aşı mRNA kullanır.

· Tek doz olarak yapılan Johnson & Johnson aşısı. Bu aşı, insanlarda adenovirüs adı verilen, soğuk algınlığı virüsünün zararsız, değiştirilmiş bir biçimini kullanır.Çalışmalar, bu üç aşının da ciddi hastalık, hastaneye yatma ve COVID-19'dan ölüm riskini azaltmada son derece etkili olduğunu gösteriyor. Ayrıca orta derecede hastalık riskini azaltmaya da yardımcı oldukları gösterilmiştir.

Hamile olan kişilerde COVID-19 aşılarının güvenliği hakkında ne biliyoruz?Aşı denemelerinin hiçbiri hamile bireyleri dahil etmeyi seçmedi, bu nedenle doğrudan bilgimiz şu anda sınırlıdır. Bazı deneme katılımcıları istemeden hamile kaldı ve bu kişilerin çok az bir kısmı aşı çalışmasına devam etti. CDC, aşılama sırasında hamile olan 30.000'den fazla aşı alıcısını takip ediyor. Yaklaşık 1.800 hamilede, aşılama sonrası yakınmalar ve hamileliklerinin nasıl sonuçlandığı hakkında bilgi verilmiştir. Şimdiye kadar, hamile olanların hamile olmayan bireylerle aynı aşı yan etkilerine sahip oldukları görülmektedir.

Aşılarla bağlantılı hiçbir düşük, ölü doğum veya erken doğum bildirilmemiştir.mRNA aşıları hakkında önemli noktalar

· Hayvan çalışmalarında mRNA aşılarının, doğurganlığı etkilemediğini ve hamilelikte herhangi bir soruna neden olmadığını göstermiştir.

· İnsanlarda, diğer aşı türlerinin genellikle hamilelikte kullanım için güvenli olduğunu biliyoruz - aslında çoğu tavsiye edilmektedir. Hamile bir bireyin aşıdan elde ettiği bağışıklık, plasentayı geçebilir ve bebeğin doğumdan sonra güvende kalmasına yardımcı olabilir.

· mRNA aşıları herhangi bir virüs partikülü içermez

· Aşıda kullanılan mRNA partikülleri, vücudumuz tarafından saatler veya günler içinde atılır, bu nedenle bu partiküllerin plasentaya ulaşması veya geçmesi olası değildir.(Ülkemizde şu an itibarıyla mRNA aşısı olarak sadece Pfizer / BioNTech aşısı bulunmaktadır)

Aşı yan etkileri nelerdir?COVID-19 aşılarının olası bir yan etkisi, aşılamadan bir veya iki gün sonra ateştir. Bu durum 1. mRNA aşısından sonra %1-3 oranında, 2. mRNA aşısından sonra %15-17 oranında görülür. Bu ateşler genellikle düşük seviyededir ve hamilelik sırasında alınması güvenli olan parasetamol ile yönetilebilir. Nadiren, gebelikte yüksek, uzun süreli ateşler doğum kusurlarına yol açabilir. COVID-19 aşısının hamileliğiniz sırasında sizin için mevcut olduğunu varsayarsak, sağlık uzmanınızla görüşmek için birkaç seçeneğiniz vardır:

1. Aşı size ulaşır ulaşmaz aşı olun! COVID-19'dan kaynaklanan ciddi komplikasyonlar (yüksek tansiyon veya obezite gibi) için ek risk faktörleriniz varsa ve /veya işinizden, ailenizden veya topluluğunuzdan COVID-19'a birden fazla potansiyel maruziyetiniz varsa bunu yapmaya karar verebilirsiniz.

2. Aşı olmak için doğum yapana kadar bekleyin! Hamilelik, ciddi hastalık için tek risk faktörünüzse ve evinizin dışındaki insanlarla etkileşimlerinizi sınırlayarak ve koruyucu önlemler (maske takma, el yıkama ve fiziksel mesafe) kullanarak risklerinizi kontrol edebiliyorsanız bunu yapmayı seçebilirsiniz.

3. COVID-19'a maruz kalma durumunuzu değiştirmenin ve muhtemelen aşıyı almayı ertelemenin yollarını düşünün! Çoğu insanın bazı risk faktörleri ve bazı kontrolsüz maruziyetleri vardır. Bu sizi tanımlıyorsa, hala seçenekleriniz var. Mümkünse maruz kalma oranlarınızı değiştirmeye karar verebilir ve doğal düşük riskinin daha düşük olduğu ikinci üç aylık döneme kadar aşıyı ertelemeye karar verebilirsiniz. Ya da aşıyı bebek doğana kadar ertelemeyi seçebilirsiniz.

4. Grip aşısı veya Tdap (tetanoz, azaltılmış difteri ve boğmaca) aşılarına benzer geleneksel bir aşı bekleyin!(Ülkemizde kullanılan Sinovac aşısı bu grup aşılardandır) Bu aşılar geliştirme aşamasındadır ancak henüz ABD'de onaylanmamıştır. Uzmanlar, hamile olan insanlarda bu tür aşıların kullanılması hakkında çok daha fazla şey biliyorlar. Bununla birlikte, COVID-19'a maruz kalmanıza ve enfeksiyon kaparsanız ciddi şekilde hastalanma riskinize bağlı olarak, şu anda mevcut olan COVID-19 aşılarını kabul etmek en akıllıca olabilir.Zamanlama hakkında bir not daha: COVID-19 aşısını hamilelik sırasında veya doğum sonrası dönemde almayı seçerseniz, CDC (the Center for Disease Control and Prevention-Hastalıkları Önleme ve Kontrol Merkezi), COVID-19 aşısı yaptırma zamanını, grip aşısı veya Tdap (tetanoz , difteri, boğmaca) aşısı gibi rutin aşılardan 14 gün önce ya da 14 gün sonra yaptırmanızı önermektedir. Hamilelik sırasında rutin aşılar ve COVID aşınız için en iyi zamanlama hakkında doktorunuzla konuşun!

Yakında veya gelecekte hamile kalmayı düşünüyorsanız nelere dikkat etmelisiniz?Yakında veya gelecekte hamilelik düşünen birçok kişi, COVID-19 aşılarının doğurganlığı etkileyip etkilemediğini merak ediyor. Ancak, ACOG (the American College of Obstetricians and Gynecologists-Amerikan Kadın Hastalıkları ve Doğum Koleji) ve SMFM (the Society for Maternal-Fetal Medicine-Ana-Çocuk Sağlığı Cemiyeti)’ye göre yaptıklarına dair bir kanıt yok. İnsan aşısı denemeleri, spesifik olarak doğurganlığı araştırmazken, hayvan çalışmalarında kısırlık belirtisi görülmedi. Aşı size ulaştıktan sonra, hamilelikten önce aşı olmak sizin - ve hamileliğinizin - korunmasını sağlamanın harika bir yoludur.